HAZIR BETON SANTRALİ YATIRIMI

 

Hazır beton sektörü, inşaat sektörüne yönelik faaliyet göstermekte, inşaat sektörünün temel girdilerinden birini üretmektedir. Bu nedenle inşaat sektöründe yaşanan gelişmeler hazır beton sektörünü doğrudan etkilemekte, inşaat sektöründeki talep değişmeleri hazır beton sektörüne yönelik talebi de belirlemektedir.

Ülkemiz, 2009 yılından bu yana hazır beton üretimiyle Avrupa’da birinci sırada yer alırken, dünyada ise 2013 yılında Çin ve ABD’nin ardından üçüncü sıraya yükselmiştir. Sektörde kentsel dönüşüm, kamu alt yapı yatırımları ve inşaat sektörünün canlanmasına paralel olarak hareketlenmelerin olacağı düşünülmektedir. Az miktarda başlangıç sermayesine ihtiyaç duyulan bu sektörde pazar yoğunlaşması oldukça düşük seviyededir ve sektör gelişme potansiyeli taşımaktadır. Bu nedenle ülkemizde, hazır beton bileşenlerinin stoklanıp kontrol altında karıştırılarak hazır beton üretiminin gerçekleştirildiği ve transmikserlere dolumun yapıldığı tesisler için yapılacak yatırımın karlılık potansiyelinin yüksek olacağı düşünülmektedir.

Hazır beton ürünleri

Hazır beton; çimento, agrega (kum, çakıl, kırma taş), su ve bazı katkı maddelerinin belirli bir üretim teknolojisine uygun olarak karıştırılmasıyla elde edilen, başlangıçta plastik ya da akıcı kıvamda olup şekil verilebilen ve zamanla katılaşıp sertleşerek mukavemet kazanan önemli bir yapı malzemesidir.

Bilgisayar kontrolüyle istenilen oranlarda karıştırılan malzemelerin, beton santralında veya mikserde karıştırılmasıyla üretilen ve tüketiciye ‘taze beton’ olarak teslim edilen beton ‘Hazır Beton’ dur. Hazır beton modern tesislerde üretilmekle birlikte sağlıklı kentleşme ve sağlam yapılaşmanın gereklerinden biri olarak çağdaş inşaat teknolojilerinin vazgeçilmez malzemelerindendir.

Gelişmiş ülkelerde uzun bir geçmişe sahip beton yollar ülkemizde geri planda kalmıştır. Petrol bazlı asfalta kıyasla pek çok açıdan avantaja sahip olan beton yolların kullanımının yaygınlaşmasının sektörünün büyümesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Hazır beton santrallerinin temel ürünü de doğal olarak “Hazır Beton” olmaktadır ve hazır beton inşaat sektörünün en önemli girdisi olarak karşımıza çıkmaktadır. Kuru karışımlı ve Yaş karışımlı olmak üzere iki çeşidi vardır.

Hazır beton ürünleri;

  • Kıvamlarına göre beş,
  • En büyük agrega tane boyutuna göre dört,
  • Karakteristik basınç dayanımlarına göre on altı,
  • Birim ağırlıklarına göre üç

sınıfa ayrılırlar.

Hazır betonun kullanıldığı bazı yerler ise aşağıdaki gibi sıralanabilir,

  • Binalar,
  • Köprüler,
  • Barajlar,
  • Yollar,
  • Tren yolları,
  • Prefabrik altyapı-üstyapı elemanları,
  • Bariyerler,
  • Tüneller,
  • ve diğer tüm inşaat işlerinde.

Hazır beton üretiminde kullanılan hammaddeler

Hazır Beton; çimento, agrega, su ve kimyasal veya mineral katkı maddelerinin homojen olarak karşılaştırılmasından oluşan, başlangıçta plastik kıvamda olup, şekil verilebilen, zamanla katılaşıp sertleşerek, mukavemet kazanan bir yapı malzemesidir.

Hazır Beton Tesislerinin çalışma prensiplerinden dolayı hammaddenin ölçümü ve karıştırması hassas bir şekilde bilgisayar kontrolü ile sağlanmaktadır. Böylece bu tesisler sayesinde homojen, hızlı ve kaliteli beton üretimi gerçekleştirilmektedir. Genel olarak

Hazır Betonu oluşturan malzemelerin bazıları aşağıda listelenmiştir:

  • Çimento,
  • Karışım Suyu,
  • Agrega (kum, çakıl, kırma taş),
  • Kimyasal katkılar (akışkanlaştırıcı, priz geciktirici, geçirimsizlik sağlayıcı, antifriz, vb.)
  • Mineral katkılar (taş unu, tras, yüksek fırın,cürufu, uçucu kül, silis dumanı, vb.)

Hammaddeler, betonun dayanıklılığını olumsuz etkileyebilecek veya donatı korozyonuna sebep olabilecek miktarda zararlı madde içermemeli ve kullanım amacına uygun olmalıdır. Bu nedenle hazır betonun üretiminde kullanılacak, hammaddenin kalitesini ve birbirlerine uyumunu incelemek için ilk aşamada laboratuvar deneyleri yapılmalıdır. Aynı zamanda bu deneylerden geçen malzemelerde zamanla olumsuz değişiklikler meydana gelmesinin önlenmesi için sürekli kalite denetiminin yapılması gerekir.  Bu sebeple ortaya çıkan ürünler tercih edilirliği tartışılmayacak kalitede olmaktadır.

Hazır beton için potansiyel müşteriler

Hazır beton sektörünün en önemli müşterisi inşaat sektörünün mensuplarıdır.  İnşaat sektöründe gerçekleşen neredeyse tüm projelerde beton ihtiyacı söz konusu olmaktadır.

Dolayısıyla inşaat sektörüne ilişkin tüm özel ve kamu yatırımları bu sektör için potansiyel müşteri olarak görülmektedir.

Günümüzde yüksek katlı binaların yapımından barajlara, prefabrikasyondan metro inşaatlarına kadar geniş bir yelpazede kullanılan hazır beton, inşaat teknolojisinde vazgeçilmez elemanı olarak karşımıza çıkmaktadır. Hazır beton bugün inşaat sektörünün en temel girdisi, ekonomik olarak vazgeçilemeyecek malzemesidir.

Yatırım için gerekli makina ve teknik altyapı

Hazır beton üretimi işlem adımları genel olarak aşağıdaki gibi sıralanabilmektedir.

  • Hammadde depolama,
  • Ön besleme işlemi,
  • Besleme işlemi,
  • Karıştırıcı mikser
  • Sevkiyat

Yatırımı gerçekleştirilecek tesis içinse bu işlemleri gerçekleştirecek araç gereçlere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu araç gereçlerin adedi ve boyutu yatırımı gerçekleştirilecek tesisin kapasitesine göre değişiklik gösterebilmektedir.

  • Tesisin kurulacağı alan
  • Hazır beton santrali
  • Beton pompası
  • Yükleyici
  • Kantar
  • Dizel jenaratör
  • Hazır beton geri dönüşüm ünitesi
  • Transmikser (Araçlar: Araç telsizi, Bant, Baret, Çekiç, Çekme halatı, Eldiven, Gözlük, Gres pompası, Hava göstergesi, İlkyardım çantası, İş ayakkabısı, İş elbisesi, Kriko, Maske, Mikser, Spatula, Takoz, Temizlik fırçası, Yangın söndürücü, Yedek parçalar. Gereçler: Antifriz ,Gres yağı, Hidrolik yağı, Motor yağı, Motor yakıtı, Saf alkol, Saf su ,Temizlik malzemeleri ,Üstüpü)
  • Taşıyıcı araçlar (Kamyon, kepçe, vb.)
  • ve diğerleri.

Yatırım için yapılacak fizibilite çalışması kapsamında hangi makinelere ve altyapıya ihtiyaç duyulduğu, yatırım yeri, tipi ve kapasitesi konusunda geniş araştırma yapılmalıdır.

Sektörün geleceği ve trendleri

Ülkemizdeki hazır beton sektörü, 800’den fazla girişimin faaliyet gösterdiği, 12 milyar Türk Lirasını bulan cirosu, 38 bini aşan istihdam hacmi ve yıllık 107 milyon metreküpü bulan üretimiyle ekonominin lokomotifi olup inşaat sektörünün ise en temel bileşenlerinden biridir.  Son 7 yıldır hazır beton üretimiyle Avrupa’daki ülkeler arasında liderliğini sürdüren ülkemiz, dünyada ise üçüncü en büyük üretici konumundadır.

Bugün ise sektöre ilişkin beklentiler aşağıdaki gibi sıralamak mümkündür;

  • Kamu yatırım harcamalarındaki artışın inşaat sektöründeki büyümeyi desteklemesi beklenmekte olup öncelikle kamu yatırım ve inşaat harcamalarında artış ile birlikte hazır beton sektörünün de aynı oranda canlanacağı düşünülmektedir.
  • İnşaat sektörünü 2017 yılında destekleyecek başka unsurlar da bulunmakta olup bunların başında konut kampanyalarının sürdürülmesi, bankaların konut kredisi kampanyaları, konut kredi faiz oranlarının göreceli düşük kalmaya devam etmesi ve konutta KDV indiriminin uzatılması olasılığı sektörün büyüme performansını etkileyecektir.
  • Ülkemizde kentsel dönüşüm ve yenileme yatırımları ile TOKİ inşaatları inşaat sektöründe hareketlenmeye sebep olurken diğer taraftan da hazır beton sektörünün büyümesine sağlayacaktır.
  • Ülkemizde akıllı kentleşmenin hızla yayılıyor olması sektörde canlanmayı sağlayacaktır.
  • Ülkemizde inşaat sektöründe meydana gelecek olumlu yönlü her gelişme hazır beton sektörünü besleyerek artı değer katacaktır.

Hazır beton sektörü ile ilgili temel mevzuat

Betonun bilimsel formüllerle istenilen direnç ve performansta üretilebilmesi belirli standart ve kuralların yerleştirilmesi ile mümkün olabilmektedir. Her ülke kendi standartlarını oluşturma konusunda çalışmalar yapmış olmakla birlikte, Avrupa’da Avrupa Birliğine yönelik ortak normların oluşturulması için hazırlıklar gerçekleştirilmiştir. Avrupa Hazır Beton Birliği tarafından geliştirilen EN 206-Avrupa Beton Standardı bunlardan biri olup, en yaygın kullanılanıdır.  Binaların çoğunun taşıyıcı sistemini oluşturan betonda standart TS 11222 Beton-Hazır Beton Standardıdır. Ülkemiz koşulları göz önüne alındığında TS EN 206 Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nın yayınlamış olduğu Mecburi Standartlar Tebliğine göre üretimde ve uygulamada zorunlu olmasına rağmen, Türkiye’de bulunan birçok hazır beton üreticisi bu standarda uymadan halen üretim yapabilmektedir.

Avrupa Birliği Teknik Mevzuat Uyumu Açısından Hazır Beton Sektörüne göz atılacak olursa; Gelişmiş ülkelerde kalite sistemleri ISO 9000 Serisi standartlara dayanılarak hazırlanmaktadır. Bu amaçla kalite denetiminde bulunmak ve sertifika kurallarını tanımlamak için sektörel sertifika kurumları kurulmuştur. İngiltere’de Betonarme Çelikleri Sertifikası Kurumu (CARE), Hazır Beton Kalite Sistemi (QSRMC) vardır. Ülkemizde ise Türkiye Hazır Beton Birliği Güvence Sistemi sektörel sertifika kurumudur. Buna göre Türkiye Hazır Beton Birliği Kalite Güvence Sisteminde;

Tüketicinin kullanımına sunulan hazır beton kalitesinin TS 11222, TS 500 ve diğer Türk Standartları ile Afet Yönetmeliği ne uygunluğunun sağlanması, ürün kalitesinin devamlılığı amacı ile kalite yönetimi anlayışının oluşturulma hedeflenmektedir.

Ayrıca hazır beton tesisi yatırımının yapılacağı yerin ÇED Yönetmeliği kapsamında incelenmesi gerekir. Bununla birlikte potansiyel yatırımcıların hazır beton üretim tesisi ve üretilen ürene ilişkin olarak ilgili tüm mevzuatı incelemeleri ve mevzuatın getirdiği yükümlülükleri bilmeleri gerekmektedir.

Hazır beton yatırımı öncesinde fizibilite

Yatırıma başlamadan önce bir ön fizibilite çalışması yapmak fayalı olur. Ön fizibilite çalışması ile sektör hakkında genel bilgi, yatırımın tahmini maliyeti, karlılığı ve geri ödeme süresi, gerekli izinler, ihtiyaç duyulan makine ve ekipman, ihtiyaç duyulan teknik personel ve diğer hususlar hakkında ön bilgi edinilir.

Yatırımın büyüklüğüne göre detaylı fizibilite çalışması yapılmasına karar verilir. Detaylı fizibilite ile sektörün analizi, kapasite tahmini, uygun yer seçimi, detaylı maliyet analizi, finansman maliyetleri ve yatırım sürecine ilişkin diğer hususlar araştırılır.

Yatırımcıya öneriler

  • Yatırım yapmadan önce fizibilite çalışması yapın veya alanında uzman bağımsız bir danışmanlık firmasına fizibilite çalışması yaptırın. Fizibilite çalışması ile yatırım hakkında detaylı bilgi edinme ve yatırım sürecini doğru bir şekilde yönetme imkanına kavuşursunuz.
  • Sektör ile ilgili birkaç fuara katılım sağlayın ve diğer firmalar hakkında bilgi edinin.
  • Hazır beton üretimi yapan firmaların internet sitelerini ziyaret edin ve ürünlerini detaylı inceleyin.
  • Sektör ile ilgili dernek ve oluşumları ziyaret edin ve yapacağınız yatırım hakkında bilgi alın.
  • Hazır beton üretimi yapan birkaç tesisi gezin ve üretim süreçlerini yerinde görün ve bilgi alın.